„Sztandar” jest pierwszą monetą okolicznościową wprowadzoną do obiegu w II Rzeczypospolitej. Wybijano ją w srebrze próby 750, na krążku o średnicy 33 mm i masie 18 gramów.
Co przedstawia „Sztandar”?
Na awersie monety widnieje orzeł w koronie, a po jego obu stronach dwie cyfry „5”. Na samym dole widzimy rok emisji. Rozpisując konkurs na projekt tej monety, przyjęto zasadę, że awers ma być taki sam jak awers pięciozłotówki obiegowej z postacią Nike.
Na rewersie widzimy charakterystyczny sztandar z napisem „HONOR I OJCZYZNA”, dwie daty 1830 i 1930 oraz napis nawiązujący do setnej rocznicy powstania listopadowego. Na drzewcu znajduje się niewielki orzeł. Nad sztandarem widzimy ozdobną wstęgę. U dołu znajdują się niewielkie litery „W” i „J”. Są to inicjały projektanta Wojciecha Jastrzębowskiego. Ponadto z lewej strony widzimy herb Kościesza – znak menniczy Mennicy Warszawskiej z okresu międzywojennego.
Na rancie monety umieszczono napis – SALUS REIPUBLICAE SUPREMA LEX, czyli “dobro Rzeczypospolitej najwyższym prawem”.
Poniżej film o monecie 5 złotych „Sztandar”
5 zł „Sztandar” – tło historyczne monety
W 1930 roku, dla uczczenia setnej rocznicy powstania listopadowego postanowiono wybić pamiątkową monetę pięciozłotową. Konkurs na projekt rewersu wygrał artysta plastyk Wojciech Jastrzębowski.
Początkowo „Sztandar” bito stemplem głębokim, ale przez liczne problemy techniczne proces przerwano i opracowano stemple płytkie, którymi dokończono emisję. Pierwsze monety (bite stemplem głębokim) są dzisiaj jednymi z najrzadszych monet II Rzeczypospolitej. Na aukcjach osiągają ceny rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wiele zależy jednak od stanu zachowania.
Zobacz również: 5 złotych NIKE – symbol triumfu Polaków!
Jak rozróżnić, którym stemplem bito daną monetę?
Cechą charakterystyczną rewersu wybitego stemplem głębokim są cieńsze kreseczki przy obrzeżu monety. Ponadto jedna z kresek wypada dokładnie w środku korony orła na drzewcu sztandaru. Nieco cieńszy jest też sam orzeł. Różnią się także inicjały projektanta – WJ. W przypadku bicia stemplem głębokim czcionka jest wyraźnie cieńsza.
Z szacunków wynika, że nakład tej odmiany wynosi mniej więcej 1000 sztuk. Z kolei nakład monety bitej stemplem płytkim to około 1 000 000 sztuk. W literaturze opisanych jest jeszcze kilka wersji próbnych. Jedną z nich jest moneta wybita stemplem głębokim w brązie z wklęsłym napisem PRÓBA. Mowa o zaledwie 20 sztukach.
Były też wersje próbne bite stemplem płytkim w srebrze, również z wklęsłym napisem PRÓBA. Liczba tych monet nie jest znana. Poza tym powstały jeszcze wersje lustrzane dla obu odmian (bez napisu próba).
5 złotych Sztandar 1930 – stempel głęboki
5 złotych Sztandar 1930 – stempel płytki
Moneta „Sztandar” 1930 – słowo o projektancie monety
„Sztandar” zaprojektował Wojciech Jastrzębowski. Artysta studiował w Krakowie i Paryżu, służył w Legionach Polskich, w 1918 roku uczestniczył w obronie Lwowa. W latach dwudziestych zaprojektował wiele monet obiegowych. Co warte odnotowania, kilka lat przed wybuchem II wojny światowej, Jastrzębowski stanął na czele komisji artystycznej, która decydowała o wystroju dwóch polskich transatlantyków MS „Piłsudski” i MS „Batory”. Osobiście zaprojektował m.in. kaplice na obu statkach oraz salonik dla pań.
Wojciech Jastrzębowski wśród numizmatyków znany jest przede wszystkim z ciekawych projektów monet, ale był również cenionym projektantem wnętrz, mebli i lamp. Jako profesor Akademi Sztuk Pięknych w Warszawie propagował ideę „sztuki na co dzień i dla wszystkich”.
Jeśli interesuje Cię wycena monet, lub skup starych monet – skontaktuj się z naszymi specjalistami!
