Nienumeryczne opisy stanów zachowania NGC – wyjaśnienie

Spośród setek tysięcy monet, znajdujących się w rękach kolekcjonerów i numizmatyków, wiele jest takich, które nie spełniają sztywnych standardów klasyfikacji numerycznej NGC, wykorzystującej skalę Sheldona (od 1 do 70). Są to monety, których powierzchnia  uniemożliwia oceniającym w NGC specjalistom, przyznanie oceny numerycznej. Cechy te mogą mieć charakter naturalny i lub drobne wady mennicze. Najczęściej są one  jednak wynikiem wieloletniego, niewłaściwego obchodzenia się z monetami lub niewłaściwego ich przechowywania.

Oceniając monetę, NGC nie ma dokładnych, ani pełnych informacji na temat jej historii. Dlatego też rzeczoznawcy NGC polegają na swoim długoletnim doświadczeniu w ocenie monet i historii ich konserwacji. W niektórych przypadkach moneta mogła zostać poddana zabiegom, które kiedyś były powszechnie wykonywane w celu poprawy wyglądu, ale dziś są już nie do przyjęcia dla kolekcjonerów. W innych przypadkach niewłaściwy sposób przechowywania naraził monetę na ekstremalne warunki, które nieodwracalnie zmieniły jej powierzchnię. To tylko kilka z wielu scenariuszy, w wyniku których stan zachowania powierzchni monety, uniemożliwia nadanie jej oceny liczbowej / numerycznej przez NGC. Sam stan zachowania powierzchni monety jest określany opisowo, np: czyszczona (Cleaned), sztuczny kolor (Artificial Color), skutki czynników środowiskowych (Environmental Damage) i gładzone / poprawiane tło czy poprawiany rysunek (Tooled).

Jeżeli moneta nie kwalifikuje się do klasyfikacji numerycznej, przy opisie przez NGC podawana jest opisowo konkretna przyczyna, związana ze stanem powierzchni monety. Numeryczna próba oceny stanu zachowania monety z wadami powierzchni, byłaby zbyt subiektywna, ponieważ nie wszyscy mogą zgodzić się co do względnego znaczenia różnych defektów/wad powierzchni. W przypadku takich monet używamy ocen NGC Details.
Każda moneta otrzymuje ocenę odzwierciedlającą stopień zużycia powstałego podczas obiegu, np. VG DETAILS lub XF DETAILS. Monety, które nie są zużyte obiegiem, ale nadal wykazują problematyczny stan zachowania powierzchni, będą oznaczone jako UNC DETAILS lub, w przypadku monet bitych stemplem lustrzanym, po prostu określeniem „PROOF”. W rzadkich przypadkach może być wymieniony więcej niż jeden dodatkowy opis stanu zachowania powierzchni.

Monety przesłane do NGC zostaną ocenione albo numerycznie (jeśli mają akceptowalną powierzchnię), albo oceną Details, według uznania zespołu oceniającego NGC. Zgłaszający nie musi deklarować, która usługa jest pożądana, ponieważ zostanie to automatycznie określone przez NGC. Formularz zgłoszeniowy umożliwia zgłaszającym rezygnację z Details Grading i zwrotu monety bez oceny numerycznej (nie umieszczonej w slabie).

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i pomoże zrozumieć, dlaczego moneta otrzymała od NGC ocenę Details, czyli ocenę nienumeryczną.Istnieje kilka sytuacji, w których moneta w ogóle nie zostanie oceniona przez firmę NGC, te przypadki opiszemy na końcu artykułu.

Stopnie Details przypisywane przez firmę NGC

Monety przesłane do NGC zostaną ocenione albo numerycznie (jeśli mają akceptowalną powierzchnię), albo oceną Details, według uznania zespołu oceniającego NGC. Zgłaszający nie musi deklarować, która usługa jest pożądana, ponieważ zostanie to automatycznie określone przez NGC. Formularz zgłoszeniowy umożliwia zgłaszającym rezygnację z Details Grading i zwrotu monety bez oceny numerycznej (nie umieszczonej w slabie).

• AU DETAILS (About Uncirculated) – w najwyższych punktach reliefu monety widoczne są ślady lekkiego zużycia.
• XF DETAILS (Extremely Fine) – detale są dobrze widoczne, chociaż na całej powierzchni widoczne jest lekkie zużycie.
• VF DETAILS (Very Fine) – główne szczegóły monety są wyraźne, chociaż widoczne jest zużycie; najwyższe punkty reliefu wskazują na umiarkowane zużycie.
• F DETAILS (Fine) – umiarkowane zużycie wielu elementów z dużym zużyciem w najwyższych partiach reliefu. Główne elementy wciąż pozostają widoczne.
• UNC DETAILS (Uncirculated) – moneta bez śladów zużycia i obiegu.
• VG DETAILS (Very Good) – duże wytarcia szczegółów, główne elementy są wciąż wyraźnie zarysowane.
• G DETAILS (Good) – moneta wytarta, szczegóły płaskie i widoczne w zarysie. Niektóre fragmenty mogą być niewyraźne.
• AG DETAILS (About Good) – moneta wytarta, szczegóły płaskie i widoczne w zarysie. Część obrzeża uległa zużyciu.
• FA DETAILS (Fair) – monetę wciąż można rozpoznać, ale wzór jest wytarty i widoczny tylko w zarysie. Brzeg jest w zasadzie nie do odróżnienia od pola monety.
• PR DETAILS (Poor) – mocno zużyta moneta, widoczne tylko podstawowe elementy.

Indeks terminologii dla ocen NGC Details

Environmental Effects

Skutki działania czynników atmosferycznych / środowiskowych. Monety przechowywane w szkodliwych, nieodpowiednich pojemnikach, ekstremalne temperatury i wilgotność, a także zanieczyszczenia atmosferyczne i słona woda. Monety wyłowione z morza i monety pochodzące ze skarbów często padają ofiarą czynników środowiskowych, w wyniku których ich powierzchnia pozostaje w stanie uniemożliwiającym ich ocenę numeryczną. Dotyczy to również monet przechowywanych w wysoce reaktywnych opakowaniach papierowych lub plastikowych.

• BRONZE DISEASE – to termin opisujący formę korozji charakterystyczną dla miedzi lub monety z brązu, zazwyczaj dotyczy monet starożytnych.
• CORROSION (korozja) – stanowi problem w przypadku większości metali, chociaż złoto i platyna są bardzo odporne na jej działanie. Jest to naturalna reakcja chemiczna, która powoduje, że na powierzchni monety tworzą się nowe związki molekularne. Gdy korozja jest silna lub nieatrakcyjna, monety podlegają certyfikacji wyłącznie w ramach klasyfikacji Details. NGC może zawęzić opis obszaru korozji, używając terminów OBV CORROSION (korozja na awersie), REV CORROSION (korozja na rewersie) i EDGE CORROSION (korozja na rancie).
• ENVIRONMENTAL DAMAGE – są wynikiem błędów w przechowywaniu, w którym dokładna przyczyna uszkodzeń powierzchni jest niemożliwa do ustalenia.

• STAINED – monety wykazują przebarwienia, ale nie korozję. Najczęściej takie przebarwienia są nieusuwalne. NGC może zawęzić opis, używając terminów OBV SAINED (przebarwienia na awersie) lub REV SAINED (przebarwienia na rewersie).

Surface Alterations

Moneta poddana procesom zmieniającym jej ogólny wygląd nie może otrzymać oceny numerycznej i kwalifikuje się jedynie do oceny Details. Większość takich zmian powierzchni spowodowana jest poprzez zastosowanie środków chemicznych lub ciepła.

• ARTIFICIAL TONING – odnosi się do procesu nadawania sztucznej patyny w procesie przyspieszonej reakcji przy użyciu środków chemicznych i/lub ciepła. Sztuczna patyna może zostać usunięta po odpowiedniej konserwacji przez NCS, ale ponieważ często ukrywa niewłaściwe czyszczenie lub inne problemy z powierzchnią – moneta wciąż może otrzymać ocenę Details. Sztuczne patyna może być niezwykle trudna do wykrycia i jest trudna do zdefiniowania. Najprostszym wyjaśnieniem jest to, że po prostu nie wygląda naturalnie.

Dowiedz się więcej na temat tego, od czego zależy stan zachowania monet z naszego bloga!

Improper Cleaning

Oznacza niewłaściwe czyszczenie. Jednym z najczęstszych powodów otrzymania przez monetę oceny Details jest nieumiejętne i niewłaściwe czyszczenie. Czyszczenie chemiczne lub mechaniczne może przynieść szkodliwe efekty i zniszczyć powierzchnię monety NIEODWRACALNIE. Delikatne czyszczenie, szczególnie w przypadku starszych monet, może nadal pozwolić na ocenę numeryczną. Jednak ostrzejsze czyszczenie, które ma negatywny wpływ na estetykę monety, spowoduje przyznanie oceny Details. Skutków takiego czyszczenia nie można w żaden sposób odwrócić, nawet poprzez profesjonalną konserwację.

• ARTIFICIAL COLOR – odnosi się do monet z brązu, miedzi i miedzioniklu, które zostały oczyszczone chemicznie. W naturalnych warunkach większość miedzianych monet z czasem ciemnieje. Monety, które zachowują swój pierwotny „czerwony” kolor, są wysoko cenione. Dlatego też miedziane monety „Red Brown” (RB) lub „Brown” (BN) są czasami poddawane obróbce chemicznej w celu usunięcia patyny. Powstały kolor ma zwykle nienaturalny i sztuczny odcień.
• BRUSHED – opisuje monetę, która została przetarta / przeczyszczona mechanicznie. NGC może zawęzić opis, używając terminów OBV BRUSHED (czyszczony awers) lub REV BRUSHED (czyszczony rewers).
• BURNISHED – to termin używany, gdy czyszczenie jest bardziej agresywne i nadaje monecie bardzo błyszczący, ale nienaturalny połysk.
• IMPROPERLY CLEANED – to ogólny termin opisujący niefachowe czyszczenie.

• POLISHED (polerowany) – podobny do Burnished, ale polerowanie jest mniej inwazyjne.
• SPOT REMOVALS – oznacza nieprofesjonalne, mechaniczne usuwanie „plamek” („flyspecks”), małych czarnych plamek intensywnej patyny lub korozji. Odnosi się również do podobnego usuwania czerwonawych „miedzianych plam” („copper spots”), często spotykanych na złotych monetach.

• SURFACE HAIRLINES – to delikatne rysy, widoczne na powierzchni monety, nawet jeśli pod spodem zachowana jest oryginalna powierzchnia. Zwykle wynikają z delikatnego pocierania szmatką, a ich nasilenie można pełniej opisać poprzez dodanie określeń LIGHT, MODERATE lub EXCESSIVE.
• WHIZZED – monety, które zostały oczyszczone szybką, obrotową szczotką drucianą. Efekty takiego czyszczenia są łatwo rozpoznawalne przez ekspertów, ponieważ napisy i inne detale są zazwyczaj nieco zniekształcone w wyniku tego działania.
• WIPED – opisuje monetę, na której w jednym lub w kilku obszarach znajdują się lekkie zarysowania (hairlines). Zwykle są one wynikiem przypadkowego nieprawidłowego obchodzenia się z monetą, a nie celowego czyszczenia, ale nadal wymagają oceny Details. Oceny mogą być zawężone do OBV WIPED lub REV WIPED, aby dokładniej opisać umiejscowienie rys.

Mechanical Repairs

Naprawy mechaniczne. Monetę niewłaściwie naprawianą metodami mechanicznymi opisuje się jako „naprawianą” („repair”). Wiele starszych monet było dawniej noszonych jako biżuteria. Z tego powodu często wykonywano w nich otwory w celu zawieszenia na łańcuszku lub lutowano je do mocowań. Inne monety po prostu uległy uszkodzeniu w wyniku normalnego użytkowania w powszechnym obiegu. Po latach monety te, osiągnąwszy wartość numizmatyczną, poddawano różnym naprawom. Chociaż prace te często były wykonywane umiejętnie, większość ekspertów potrafi je wykryć i takie monety nie otrzymają oceny numerycznej.

• CHOPMARK REPAIR – z powierzchni monety zostały mechanicznie usunięte / zatarte kontramarki i inne punce nabite w okresie kiedy monety była w obiegu.
• MOUNT REMOVED – wskazuje, że moneta była optawiona i widoczne są na niej ślady po mocowaniu. Takie jak np. ślady po lutowaniu.
• PLUGGED – to monety, które zostały przedziurkowane, i których otwory zostały wypełnione w celu ukrycia uszkodzeń (załatane dziurki).

• RE-ENGRAVED – oznacza monetę, w której zużyte lub uszkodzone detale naprawiono metodą grawerowania lub cyzelowania. Można to zawęzić, podając OBV RE-ENGRAVED (naprawa na awersie) lub REV RE-ENGRAVED (naprawa na reversie). Powiązaną naprawą są ETCHED STARS, te elementy brzegowe / blisko obrzeża są jednymi z pierwszych, które ulegają wytarciu na starszych monetach.
• REMOVED FROM JEWELERY – dotyczy monet, które były elementem biżuterii.

• RIM FILING naprawa w celu wyrównania nieregularnego obrzeża. Może być stosowana do zamaskowania normalnych uszkodzeń obiegowych lub śladów używania jako biżuterii. OBV RIM FILED i REV RIM FILED służą do identyfikacji konkretnego obszaru, którego dotyczy naprawa.
• RIM REPAIR – opisuje prace wykonywane w celu zamaskowania uszkodzeń powstałych naturalnie lub celowo. Częstą przyczyną takich uszkodzeń było przyczepienie monet do pierścionków czy montowanie szpil, a także zamknięcie monety w ramce lub oprawie „szczęśliwej monety” (”lucky coin”).
• SMOOTHING – jest zbliżony do Tooled (patrz niżej), jednak stosuje się go wtedy, gdy nie jest znany dokładny sposób osiągnięcia opisywanego efektu.
• TOOLED – oznacza albo wygładzenie pól monety w celu usunięcia zadrapań, korozji i innych form uszkodzeń, albo przywrócenie utraconych szczegółów za pomocą rylca lub noża. NGC może zawęzić opis, używając terminów OBV TOOLED i REV TOOLED.

Mechanical Damage

Uszkodzenie mechaniczne. Kontakt monet z różnymi powierzchniami lub przedmiotami, w tym innymi monetami, może spowodować uszkodzenie metalu i pozostawienie trwałego zniekształcenia na monecie. Może się to zdarzyć w normalnym obiegu lub może być skutkiem zamierzonego uszkodzenia mechanicznego. Poniższe terminy opisują różne formy uszkodzeń mechanicznych, jakim podlegają monety.

• BENT – monety gięte, których wygięcie nie wynika z procesu produkcji (jak w przypadku monet z walca).
• CHOPMARKED – wybite na monetach azjatyckie kontramarki (gwarantujące wartość monet, będących dawniej w obiegu na rynkach azjatyckich). Była to powszechna praktyka w przypadku srebrnych monet, zwłaszcza „trade dollars”, krążących w Azji Południowo-Wschodniej.
• COUNTERMARKED monety mają wybity znak przez nieoficjalną instytucję czy osobę (handlarz lub jubiler). Ze względu na nie oficjalny charakter tych punc, uznaje się je za uszkodzenia.
• DAMAGED to ogólny termin używany, gdy na monecie widnieje jakakolwiek forma uszkodzenia, którego nie da się bliżej określić. NGC może zawęzić opis, używając terminów OBV DAMAGE, REV DAMAGE, RIM DAMAGE lub EDGE DAMAGE.
• GRAFFITI opisuje monetę, na której wyryto inicjały lub inny napis. Opis można to zawęzić do OBV GRAFFITI lub REV GRAFFITI.
• IMPAIRED oznacza monety bite stemplem lustrzanym (Proof), które były w niewielkim obiegu lub niewłaściwie przechowywane, ale których lustrzana powierzchnia pozostaje wykrywalna, nawet jeśli jest zniszczona lub zużyta.
• MOUNTED kiedy elementy biżuterii są nadal obecne na monecie.
• MUTILATED monety wykazują ekstremalną formę uszkodzeń, celowych lub powstałych przypadkowo.
• SCRATCHES drobne rysy mogą pozwolić na certyfikację monety, jednak użycie tego określenia w klasyfikacji Details wskazuje, że uszkodzenie powierzchni jest poważniejsze.
• SOLDERED lutowanie. Opisuje monetę, która była wykorzystywana jako element biżuterii i lutowanie jest widoczne. Lut może, ale nie musi, zostać usunięty w ramach konserwacji NCS.
• WHEEL MARKS – dotyczą uszkodzeń mechanicznych powstałych w maszynach do liczenia monet. Opis można zawęzić do określeń OBV WHEELMARK lub REV WHEELMARK.

Mint-Made Irregularities

Wady mennicze. Monety czasami mają wady fabryczne / mennicze. Firma NGC co do zasady nie będzie przypisywać ocen numerycznych monetom posiadającym drobne wady, takie jak rim clips lub laminations. Poważne błędy mennicze (mint errors), takie jak monety niecentryczne i nieprawidłowe krążki, są klasyfikowane w ramach zwykłych ocen NGC z dopiskiem „Mint Error”.

• PLANCHET FLAW – rozwarstwienie / złuszczenie krążka. Wada powstaje poprzez nieodpowiednie przygotowanie blachy z której wycinane są krążki do bicia monet. NGC może zawęzić opis, używając terminów OBV PLANCHET FLAW i REV PLANCHET FLAW.

• CLIPPED PLANCHET – odnosi się do brakującej części blachy krawędzi monety. Duży brakujący obszar można ocenić jako „Mint Error”, natomiast bardzo małe ubytki spowodują jedynie ocenę Details.

Coins Requiring Conservation

Monety wymagające konserwacji. Istnieją stany zachowania powierzchni, które sprawiają, że monety nie kwalifikują się do klasyfikacji NGC i dopiero po przeprowadzeniu profesjonalnej konserwacji, będzie można ocenić ich stan. W tej grupie znajdują się zabrudzenia, naloty, pozostałości nabyte w wyniku przechowywania w klaserach wykonanych z nieodpowiednich materiałów. Takie zanieczyszczenia mogą maskować defekty i z czasem ulegać rozkładowi, powodując trwałe i nieodwracalne uszkodzenie monet. Po oczyszczeniu przez NCS monety mogą zostać przekazane do NGC w celu certyfikacji i, w zależności od stanu ich powierzchni, mogą zostać poddane ocenie numerycznej lub Details.

• RESIDUE – opisuje pewne zanieczyszczenia powierzchniowe, których nie można dokładniej zidentyfikować. OBV RESIDUE i REV RESIDUE opisują lokalizację zanieczyszczenia. Przy odpowiedniej konserwacji pozostałości takie można usunąć, zanim spowodują uszkodzenie powierzchni.
• DIP RESIDUE – opisuje zabarwienie powstałe w wyniku chemicznego czyszczenia (zanurzenia) monety w celu usunięcia patyny, a następnie nieprawidłowego wypłukania. Sprawia to, że moneta ma mętny lub brązowy, nienaturalny wygląd.
• GLUE RESIDUE – pozostałości kleju, można je usunąć poprzez odpowiednią
• konserwację. Można zawęzić zakres opisu do OBV GLUE lub REV GLUE. Monety takie należy przekazać do NCS w celu oczyszczenia.
• LACQUERED – monety lakierowane, które zostały pokryte warstwą przezroczystego lakieru, aby zapobiec matowieniu, co było powszechną praktyką w ubiegłych dziesięcioleciach. Terminy doprecyzowujące umiejscowienie lakieru OBV LACQUER i REV LACQUER. Właściwa konserwacja przez NCS może być w stanie usunąć to zanieczyszczenie.
• PVC – aktywny nalot / zabrudzenie na powierzchni monety uniemożliwia gradowanie przez NGC, ponieważ może powodować dalsze uszkodzenia. Monety takie należy przesłać do NCS w celu usunięcia PCV poprzez odpowiednią konserwację.
• PVC DAMAGE – wskazuje, że moneta została nieodwracalnie uszkodzona w wyniku reakcji z plastikowym pojemnikiem lub klaserem, w którym była przechowywana. Polichlorek winylu (PVC) jest szeroko stosowanym tworzywem termoplastycznym o wielu zastosowaniach. Plastik ten jest bezpieczny przy krótkotrwałym użyciu, ale długotrwałe przechowywanie niesie ze sobą poważne zagrożenie. Aby uczynić PCV elastycznym, impregnuje się go chemicznym plastyfikatorem, który z czasem oddziela się od podłoża PCV i może utworzyć zielony nalot na powierzchni monety. Następnie plastyfikator łączy się z wilgocią zawartą w powietrzu, tworząc kwas solny, który trawi powierzchnię monety. Wychwycone na czas zanieczyszczenie PCV może zostać usunięte poprzez konserwację NCS.

Coins NGC Will Not Grade at All

Monety NGC, które nie będą w ogóle oceniane. NGC podaje na swojej stronie internetowej kategorie monet, żetonów i medali, które certyfikuje. Należą do nich prawie wszystkie monety Stanów Zjednoczonych, szeroka gama emisji światowych i starożytnych oraz kilka określonych kategorii żetonów i medali. Niektóre typy i okresy są jednak wyłączone. Aby mieć pewność, że Twoje monety, żetony i medale kwalifikują się do klasyfikacji, najpierw sprawdź witrynę internetową NGC pod adresem www.NGCcoin.com.

• INELIGIBLE TYPE – opisuje klasę monety, medalu lub żetonu, którego NGC nie certyfikuje, niezależnie od jego stanu. Inne monety, których NGC nie będzie oceniać, obejmują monety, których nie można w pełni zidentyfikować, lub które zostały w jakiś sposób zmienione w celu imitowania innej daty i mennicy.
• ADDED MINTMARK – dodany znak mennicy w celu zwiększenia wartości monety.
• ALTERED DATE – oznacza monetę, której datę w jakikolwiek sposób zmieniono w celu zwiększenia jej wartości.
• ALTERED SURFACE – to ogólny termin używany do opisania monety, której powierzchnia z pewnością nie jest naturalna. Do tej kategorii należy nakładanie past w celu ukrycia uszkodzeń lub imitowania efektu Cameo lub blasku Prooflike.
• ILLEGIBLE DATE – nieczytelna data. Jeśli z jakiegoś powodu nie można ustalić dokładnej daty, moneta nie podlega ocenie.
• ILLEGIBLE MINTMARK – nieczytelny znak mennicy. Może wynikać ze zużycia, uszkodzenia lub nadmiernej eksploatacji matrycy. Monety z taką cechą nie będą oceniane.
• INSUFFICIENT DETAIL TO ID – zbyt mała ilość szczegółów pozwalających na identyfikację. Dotyczy głównie monet starożytnych, jak również wszystkich innych monet, medali i żetonów, których identyfikacja jest niemożliwa.
• NOT GENUINE – dotyczy monet, które zostały uznane za kopie / fałszerstwa.
• QUESTIONABLE AUTHENTICITY, AUTHENTICITY UNVERIFIABLE – wątpliwa, trudna do zweryfikowania autentyczność. Kiedy istnieją podstawy, aby wątpić w autentyczność nadesłanej monety.
• REMOVED MINTMARK – usunięty znak mennicy. Podobnie jak w przypadku dodanego znaku mennicy, stanowi próbę oszustwa i fałszywego podniesienia wartości monety.
• COINS NOT SUITABLE FOR CERTIIFIICATION – monety nie nadające się do certyfikacji. Czasami NGC zwróci monetę jako nie nadającą się do certyfikacji. Stosuje się to w przypadku monet, które są poważnie uszkodzone lub w inny sposób zniszczone. Stan powierzchni tych monet uniemożliwia firmie NGC wydanie jednoznacznej opinii na temat autentyczności, stanu zachowania lub obu tych czynników.

Sprawdź również artykuł: Grading monet – ile kosztuje? Co to jest grading monet? Podstawowe informacje